निसीखोला, असार २१
जिल्लाको निसीखोला गाउँपालिकामा गत मँगलबार देखि सुरु भएको सहकारी सँस्थाका पदाधिकारी र कर्मचारीहरुको लागी क्षमता विकास सम्वन्धि तालिम बिहिबार सम्पन्न भएको छ । गाउँपालिकाको आयोजनामा सुरु भएको तालिममा नेपाल वचत तथा ऋण केन्द्रिय सहकारी संघ (नेफस्कृन) का केन्द्रिय सदस्य तथा सिवाईसी बचत तथा ऋण सहकारीका केन्द्रिय अध्यक्ष चण्डीप्रसाद सर्माले तालिममा प्रशिक्षण दिनुभएको हो ।
आयोजित समापन सत्रको कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष सुर्य बहादुर घर्तिले बोल्दै  केही सहकारीमा पछिल्लो समय देखिएको विकृती र बेतिथीले गर्दा सिँगो सहकारी क्षेत्रलाई असर गरिरहेको बताउँदै सहकारी सञ्चालकहरु थप जिम्मेवार र सेयर सदस्य प्रति गम्भिर भएर अगाडी बढ्न सुझाव दिनुभयो ।
निती , विधी र पद्धतीलाई ध्यानमा राखेर सहकारी ऐन र नियम अनुसार चल्न सञ्चालकहरुलाई आग्रह गर्दे सहकारीले ऋण र वचतको मात्र कारोवार नगरी समाज रुपान्त्रण, आर्थिक उर्पाजन मुलक कार्यमा समेत ध्यान दिन आग्रह गर्दे पालिकाले सहकारीको विकास र समृद्धिमा हातेमालो गर्ने बताउनु भयो ।

कार्यक्रममा उपाध्यक्ष प्रेम बहादुर घर्तिले बोल्दै सँघियता सँगै ३ तहको सरकार कायम रहँदै गर्दा स्थानीय सरकारको आफनै भुमिका र जिम्मेवारी रहँदै गर्दा सहकारी सँस्थाहरु मनपरि रुपले चल्ने प्रवृर्तिलाई अन्त्य गर्दे पालिकामा दर्ता भई विधी र सिस्टममा चल्न सुझाव दिँदै नाफा मुखि मात्र नभई सहकारीको मर्म र सिद्धान्त अनुसार चल्न आग्रह गर्नुभयो ।
त्यस्तै कार्यक्रमका प्रशिक्षक समेत रहनुभएका चण्डीप्रसाद सर्माले आफनो मन्तव्य व्यक्त गर्दे निसीखोला गाउँपालिको सञ्चालन गरेको सहकारी व्यवस्थापन र सञ्चालक तथा कर्मचारीका निम्ती दिईने यस्ता तालिम तथा सिकाईले सहकारीको दिगो विकास र व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण सहयोग पुग्ने बताउनु भयो ।
सहकारी सञ्चालन गर्न अध्ययन, निती कानुनी प्रकृयाको विषयमा समेत सञ्चालकहरु चनाखो हुनुपर्ने बताउँदै सेयर सदस्यलाई समेत जिम्मेवार बनाएर अगाडी बढ्न सकेमा मात्र सहकारीले लक्ष्य हासिल गर्ने र गरिवी, अशिक्षा, वेरोजगारीको अन्त्य गर्ने बताउनु भयो ।

कार्यक्रमका अवसरमा गाउँपालिका निमित्त प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत दिलिप कुमार चन्द, सहभागिको तर्फदेखि मिलन हमाल, हुमकला रामजालीले बोल्दै गाउँपालिकाले सञ्चालन गरेको तालिमले आफुहरुलाई सहकारी व्यवस्थापन र सहकारीको वास्तविक मर्म थाहा भएको बताउँदै सहकारीलाई सुधार गर्न थप सक्रिय पुर्वक लाग्ने प्रतिबद्धता जनाउनु भयो ।
समय समयमा यस्ता तालिमको आवस्यकता पर्ने हुँदा आगामी दिनमा समेत पालिकाले क्षमता विकास तालिम राख्न सहभागिले सुझाव दिएका छन । तालिममा विभिन्न १३ सहकारी सँस्थाका अध्यक्ष, सचिव, प्रवन्धक गरि ३५ जनाको सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रम सहकारी विभाग प्रमुख डिलाराम बाठाले सञ्चालन गर्नुभएको हो ।

असार १९ गते जुग्जाखोला
जिल्लाको निसीखोला गाउँपालिकाको आयोजनामा गाउँपालिका भित्र आवद्ध रहेका विभिन्न सहकारी सँस्थाका पदाधिकारी तथा कर्मचारीका निम्ती ३ दिने क्षमता विकास सम्बन्धि तालिम मँगलबार देखि गाउँपालिका कार्यालयमा सुरु भएको छ ।
तिन दिन सम्म सञ्चालन हुने तालिममा पालिका अन्र्तगत रहेका विभिन्न ११ सहकारी सँस्थाका ३५ जनाको उपश्थिती रहेको हो ।

गाउँपालिका उपाध्यक्ष प्रेम घर्तिको प्रमुख आतिथ्यतामा उद्धघाटन सत्रको कार्यक्रम अगाडी बढाउँदै सुरु भएको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथी घर्तिले सहकारीको माध्यमबाट समाज रुपान्तरण देखि आर्थिक उर्पाजनमा महत्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गर्न सकिने बताउँदै नियम संगत र व्यवस्थित तवरले सहकारी सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्न सञ्चालकहरुलाई आग्रह गर्नुभयो ।

देशको आर्थिक उन्नयन, रोजगारीको सृजना, गरिवीको अन्त्य गर्न तथा उत्पादन तथा बजारीकरणमा समेत सहकारीको महत्वपूर्ण भुमिका रहेको प्रस्ट पार्नुभयो ।
नेपाल वचत तथा ऋण केन्द्रिय सहकारी संघ (नेफस्कुन)का संचालक तथा सिवाईसी बचत तथा ऋण सहकारी सँस्थाका केन्द्रिय अध्यक्ष चण्डीप्रसाद सर्मा द्धारा सहभागिलाई प्रशिक्षण दिनु भएको छ ।

सहकारीको सिद्धान्त, सहकारीले पालना गर्नुपर्ने भुमिका, सहकारीमा वर्तमान परिवेशमा देखिएको विकृर्ति लगाएका विषयमा प्रकाश पार्दे गरिव, निमुखा वर्ग तथा हुँदा खाने वर्गलाई आर्थिक रुपले अगाडी बढाउन सहकारीको स्थापना र परिकल्पना गरिएको बताउँदै
नागरिकको स्वामित्व रहेको सँस्थालाई थप शसक्त, व्यवस्थित, र मर्यादित रुपले अगाडी बढाएर अगाडी बद्न सके मात्र सहकारी अभियान सफल हुने बताउनु भयो ।

सहकारीलाई कमाई खाने भाँडो बनाएर हिँडेका हरु विचमै असफल भइसकेको बताउँदै सहकारीलाई उदेश्य अनुरुप विधि र पद्धतीमा लैजान सेयर धनी, सञ्चालक समिती, कर्मचारी सबैको भुमिका रहने बताउँदै सहकारीको माध्यमबाट समाजमा देखिएको विकृती र भ्रमलाई चिर्दे अगाडी बद्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
आगमी बिहिबार सम्म चल्ने तालिममा सहकारीको अवस्था, भावि रणनिती, सहकारी व्यवस्थापन ,सहकारीका नियम र सिद्धान्त लगाए सहकारी सञ्चालकको अनुभव, रणनिती, व्यवस्थापन र चुनौती लगाएतका विषयमा प्रशिक्षण रहने बताइएको छ ।

ढोरपाटन शिकार आरक्षबाट अवैध हतियार बरामद गरिएको छ । लुकिछिपी शिकार खेल्नेले लुकाएका हतियार, बारुद, सिसालगायत सामग्री बरामद गरिएको हो ।

देशको एकमात्र वैधानिक शिकार गन्तव्य ढोरपाटनमा बेलाबेला वन्यजन्तुको अवैध चोरी–शिकार हुँदै आएको छ । विभिन्न समयमा बरामद गरिएका हतियार बागलुङस्थित जिल्ला सुरक्षा समितिलाई बुझाइएको आरक्षका प्रमुख संरक्षण अधिकृत वीरेन्दप्रसाद कँडेलले जानकारी दिए । एक थान एसएलआर राइफल र आठ थान भरुवा बन्दुक बरामद गरिएको हो । ती सबै हतियार रुकुम पूर्वको पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिकामा पर्ने आरक्ष क्षेत्रबाट बरामद गरिएका हुन् ।

पछिल्ला तीन वर्षमा आरक्षले दुई घोरल र एक नाउरको छालासहित पक्राउ परेका अवैध शिकारीलाई पक्राउ गरी मुद्दा चलाएको छ । जडीबुटी र काठको चोरी–शिकारमा संलग्न १६ जनालाई कारबाही गरिएको छ । जनशक्ति अभावले तीन जिल्लामा फैलिएको आरक्षको सबै क्षेत्रमा सुरक्षा निगरानी गर्न नसकिएको प्रमुख संरक्षण अधिकृत कँडेलले बताए ।

आरक्षमा बर्सेनि दुई याममा नाउर र झारलको वैधानिक शिकार हुँदै आएको छ । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले शिकार कम्पनीबीच प्रतिस्पर्धा गराई शिकारको अनुमति दिने गर्छ । आरक्षमा नेपाल ट्राभल एक्सपिडिसन, ग्लोबल सफारिज, हिमालयन सफारिज, हिमालयन वाइल्ड लाईफ आउटफिटर, ट्र्याक एण्ड ट्रेल्र्सलगायत शिकार कम्पनीले शिकार खेलाउँदै आएका छन् ।

बर्सेनि असोज–मङ्सिर र फागुन–वैशाख गरी दुई याममा शिकार खुला हुन्छ । वर्षमा बीस नाउर र एघार झारलको शिकार गरिन्छ । आरक्षमा सुर्तिबाङ, फागुने, बार्से, सेङ, दोगाडी, घुस्तुङ र सुनदह गरी सात शिकार ‘ब्लक’ छन् । सौखिन र खर्चिला विदेशी शिकारीको रोजाइमा ढोरपाटन पर्ने गरेको छ । शिकारी हेलिकप्टरबाट आरक्षमा पुग्छन् । एक हजार तीन सय २५ वर्ग किमिमा फैलिएको उक्त आरक्ष बागलुङ, म्याग्दी र पूर्वी रुकुम जिल्लाको उच्च पहाडी र हिमाली भू–भागमा अवस्थित छ ।

तमान असार १७
तमानखोला गाउँपालिका वडा नं. ६ ले कृषि क्षेत्रबाट नागरिकलाई आत्मनिर्भर बनाउने उदेश्य सहित कृषि क्षेत्रको विकासलाई प्राथमिकता दिएको छ ।
बागलुङ जिल्लाकै भौगोलिक र विकासका पूर्वाधारले दुर्गम मानिँदै आएको वडा नं. ६ को नर्जा, पात्ले, भित्रीवन गाउँका कृषकलाई कृषि उपज गाउँमै फलाउने र तरकारी समेत बाहिरबाट ल्याउन नपरोस भन्ने उदेश्य सहित प्रत्यक घरमा टनेल सहित निः शुल्क विउविजन उपलब्ध गराईएको हो ।
वडा कार्यालयको नौँ लाख रुपैयाँ बजेट विनीयोजन गरेर आर्थिक बर्ष २०७९÷०८० को कार्यक्रम अन्र्तगत १६० घरका निम्ती टनेल र विभिन्न ११ प्रकारका तरकारीको विउपल कृषकलाई हस्तान्त्रण गरिएको वडा अध्यक्ष चित्र प्रसाद छन्त्यालले बताउनु भयो ।
गाउँमा हालसम्म खाध्यन्हबाली मकै, गहुँ कोदो उत्पादन गर्ने तर तरकारीको रुपमा आलु बाहेक अन्य उत्पादनमा कृषकको ध्यान नगएका कारण अब हरेक समयमा आफनै बारिमा उत्पादन भएको तरकारी प्रयोग गर्ने र बढि भएको उत्पादन बाहिर बजार क्षेत्रमा निर्यात गर्ने गरि कृषि उत्पादन अभियान अगाडी बढाइएको अध्यक्ष छन्त्यालको भनाई छ ।
कुल २०० घरधुरी रहेको वडा नं. ६ मा कृषि गर्न नचाहाने, जेष्ठ नागरिक बाहेक अन्य नागरिकले वडाले उपलब्ध गराएको टनेल लगेर तरकारी उत्पादनमा जुटेका हुन । टनेल निर्माण भएसंगै यसबर्षदेखि टमाटर, बन्दा, काउली, करेला, सिमी, खुर्सानी लगाएतका तरकारी कृषक आफैले करेसाबारीमा फलाउने भएका हुन । यतिवेला गाउँनै टनेलमय भएको छ वडाले प्लास्टिक टनेल उपलब्ध गराएपछि कृषक आफैले टनेल हाउस निर्माण गरेका हुन । तमानखोला गाउँपालिकाले कृषि क्षेत्रको विकास गर्न सके नागरिक आफै आत्मनिर्भर हुने उदेश्य सहित यसबर्ष कृषि क्षेत्रमा महत्वपूर्ण कार्यक्रम समेत अगाडी बढाएको हो ।