बागलुङमा बर्सेनी खानेपानीको मुहानमा दिशामा पाइने जिवाणु (कोलिफर्म) भेटिने गरेको छ । प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय बागलुङले जिल्लाका दश वटै पालिकाका ३४१ मुहानको पानी परीक्षण गर्दा १२५ मुहानमा कोलिफर्म फेला परेको हो ।

जिल्लामा सबैभन्दा बढी जैमिनी नगरपालिकाको मुहानमा कोलिफर्म फेला परेको छ । यस पालिकामा १०६ मुहानमा परीक्षण गर्दा ४२ मुहानमा कोलिफर्म भेटिएको प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय बागलुङका ल्याव टेक्निसियन डिल्ली आचार्यले जानकारी दिनुभयो ।

उहाँका अनुसार गलकोट नगरपालिकामा ९१ स्थानमा परीक्षण गरिकोमा ४० मुहानमा कोलिफर्म फेला परेको छ । बागलुङ नगरपालिकामा २४ वटा मुहान परीक्षण गर्दा चार, काठेखोला गाउँपालिकामा ४७ वटा मुहान परीक्षण गर्दा २७, बडिगाड गाउँपालिकामा ६८ स्थानमा परीक्षण गर्दा १० वटा मुहानमा कोलिफर्म फेला परेको आचार्यले जानकारी दिनुभयो ।

ढोरपाटन नगरपालिकामा पाँच वटा गर्दा कुनै पनि मुहानमा कोलिफर्म नदेखिएको उहाँको भनाइ । निसीखोला, तमानखोला, ताराखोला र बरेङ गाउँपालिकामा भने महान परीक्षण नगरिएको आचार्य बताउनुहुन्छ ।

धौलागिरी प्रादेशिक अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेण्ट डाक्टर किरण तिवारीले कोलिफर्म मिसिएको पानी पिउँदा झापखाला, हैजा, टाइफाइड, जण्डिस, हेपटाइटिस बी, पिसाबको संक्रमण, रगतमा संक्रमणसँगै कडाकाखलको रोग लाग्न सक्ने उहाँको भनाइ छ । कोलिफर्म फेला परेको मुहानबाट आएको पानी उमालेर मात्रै प्रयोग गर्नु पर्ने डाक्टर तिवारीले सुझाउनुभयो ।

व्यक्तिगत घटना दर्ताको प्रमाणपत्रमा नाम, थर, उमेरलगायतका विवरण बिग्रिएमा एक पटकका लागि सच्याउन पाइने भएको छ ।

सरकारले केही नेपाल ऐन संशोधनमार्फत राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ संशोधन गर्दै यस्तो व्यवस्था गरेको हो ।

यसका लागि सम्बन्धित व्यक्तिले स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालय अर्थात वडा कार्यालयमा तोकिएको ढाँचामा निवेदन दिनुपर्नेछ ।

यसअघि बच्चाको मात्रै उमेर, नाम, थर वा अरु विवरण दर्ता भएको एक वर्षभित्र मात्रै सच्याउन पाउने व्यवस्था थियो । अब जो सुकैले पनि एक पटकका लागि विवरण सच्याउन पाउने भएका छन् ।

यसरी विवरण सच्याएको जानकारी स्थानीय पञ्जिकारधिकारीले राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जिकरण विभागलाई समेत उपलब्ध गराउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

ढोरपाटन नगरपालिका १ का व्यवसायी विजय हर्मेल वि.क. (बिरु) ले सामाजिक सेवा गर्ने उद्देश्य सहित विजय क्लब स्थापना गरेर पश्चिम बागलुङका एसईई परीक्षाको ग्रेड वृद्धि गर्ने विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दे निःशुल्क रुपमा कोचिङ कक्षा सञ्चालन गरेका छन ।

२०८१ को एसईई मा ग्रेड वृद्धिका निम्ती तयारी गरिरहेका एकसय जना विद्यार्थीलाई निःशुल्क दक्ष शिक्षकद्वारा कोचिङ कक्षा सञ्चालन गर्ने उद्देश्य सहित हाल ८६ जना विद्यार्थीलाई गणित र अङ्ग्रेजी विषयको कक्षा सञ्चालन गरिएको विरुको भनाई छ ।

गत असार २८ गतेदेखि साउन २७ गतेसम्म सञ्चालन गर्ने गरी अगाडी बढाइएको निःशुल्क कक्षामा बडिगाड गाउँपालिका ९ र १० वडा सहित ढोरपाटन नगरपालिका, तमानखोला गाउँपालिका र निसीखोला गाउँपालिका अन्तर्रगतका विद्यार्थीले कोचिङ कक्षामा सहभागिता जनाएका हुन ।

विभिन्न सेक्सन मार्फत सञ्चालित कोचिङ कक्षामा गणित विषयको सेक्सन ए तर्फ शिक्षक दिपेन्द्र छन्त्याल, सेक्सन बि तर्फ दिवस गोतामे, सेक्सन सि तर्फ अङ्ग्रेजी विषय शिक्षक भीम अर्याल र ईश्वर सिर्पाली ले कक्षा सञ्चालन गर्नुभएको हो ।

विभिन्न स्थानमा सार्वजनिक शौचालय निर्माण लगायत सामाजिक कार्य गर्दे आएका बिजय ले सामाजिक उत्तरदायित्व अन्र्तगत एसईई परीक्षामा ग्रेड वृद्धिको निम्ती तयारीमा रहेका विद्यार्थीलाई निःशुल्क रुपमा तयारी गराउने उद्देश्य सहित कोचिङ कक्षा सञ्चालन गरिएको बताउनु भयो ।

ढोरपाटन नगरपालिका १ वडा सदस्य तथा आफ्नी श्रीमती अञ्जु विक र आफूले शिक्षक पारिश्रमिक, हल व्यवस्थापन लगायतको खर्च व्यवस्थापन गर्ने गरी कक्षा सञ्चालन गरिएको बताउँदै निःशुल्क कोचिङ कक्षामा सहभागि हुन चाहने विद्यार्थीलाई अझैपनि कोटा खाली गरिएको बताउनु भयो ।

छविलाल पाण्डे ढोरपाटन
बागलुङ,रुकुमपूर्व, र म्याग्दी जिल्लामा फैलिएको ढोरपाटन सिकार आरक्षको राजस्व गत आर्थिक बर्षको तृलनामा आर्थिक बर्ष २०८१÷०८२ मा घटेको छ ।
गत वर्ष चार करोड ७१ लाख बढि कुल राजश्व संकलन भएकोमा आर्थिक बर्ष २०८१÷०८२ मा राजश्व घटेर तिन करोड २२ लाख सँकलन भएको ढोरपाटन सिकार आरक्ष कार्यालयले जनाएको छ ।
बढि मात्रामा सिकारबाट राजश्व संकलन हुने गरेकोमा सिकारी विच स्वस्थ प्रतिस्प्रर्धा हुन नसक्दा सिकारको मूल्य घटेसंगै राजश्वमा समेत कमी आएको पाइएको हो । आर्थिक बर्ष २०८१÷०८२ मा सिकारबाट दुई करोड ७५ लाख ६० हजार ४०० रुपैयाँ राजश्व सँकलन भएको छ । जहाँ अघिल्लो बर्ष सोही शिर्षकमा ४ करोड २६ लाख ८८ हजार ७ सय रुपैयाँ संकलन भएको पाइएको थियो ।
आर्थिक बर्ष २०८१÷०८२ मा दुई सिजनमा गरी ३३ वन्य जन्तुको सिकार भएको हो । जसमा २१ नाउर र १२ वटा झारलको सिकार भएको छ । नाउरको अधिकतम मूल्य ६ लाख र झारलको अधिकतम ३ लाख ५० हजार रुपैयाँमा सिकार भएको ढोरपाटन सिकार आरक्ष कार्यालयका कर्मचारी पदम रोकायाले बताउनु भयो । आर्थिक बर्ष २०८०÷०८१ मा नाउरको १८ लाख देखि २३ लाख सम्म र झारलको ७ लाखदेखि १३ लाख सम्म मूल्यमा सिकार भएको जनाइएको छ ।
सिकार संगै कार्यालयले वन पैदावार विक्री वितरणबाट एक करोड ५७ लाख ५ हजार २५ रुपैयाँ, पर्यापर्यटनबाट एकतिस लाख २१ हजार ५००, डण्ड सजायबाट ६ लाख २८ हजार ६८० रुपैयाँ र अन्य शिर्षकबाट १ लाख ६१ हजार ७०० रुपैयाँ राजश्व सँकलन भएको हो ।
ढोरपाटनमा गत आर्थिक बर्ष २०८१÷०८२ मा सबैभन्दा धेरै तेइसहजार ६ सय ९२ जना प्रर्यटक भित्रिएका छन । आरक्षमा ७ वटा सिकार ब्लक छन् ।

छविलाल पाण्डे बागलुङ

धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्र ढोरपाटन घुम्नेको सँख्या प्रत्यक बर्स वृद्धि हुँदै गएको छ । पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचार प्रसार हुँदै जाँदा आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको सँख्या प्रत्यक बर्ष पचास प्रतिशतको दरले वृद्धि हुँदै गएको पाइएको हो । आर्थिक बर्ष २०८०÷०८१ मा पन्ध्र हजार पर्यटक ढोरपाटन पुगेकोमा २०८१÷०८२ मा २३ हजार ६९२ पर्यटक ढोरपाटन घुम्नका निम्ती पुगेको ढोरपाटन सिकार आरक्ष कार्यालयले जनाएको छ ।

ढोरपाटन उपत्यकामा मात्रै पुग्ने गरेका पर्यटक पछिल्लो समय ढोरपाटन सिकार आरक्षको विभिन्न क्षेत्रमा पुग्न थालको र प्रचार प्रसार समेत वृद्धि हुँदा पर्यटक आवागमन वृद्धि भएको पाइएको हो । कुनै दिन ढोरपाटनमा शिकार खेल्न मात्रै पर्यटक आउने गरेकामा पछिल्लो समय शिकार आरक्ष क्षेत्र अवलोकन, ढोरपाटन उपत्यका, निशेल ढोर र ढोर वराह मन्दिर , बुकि पाटन लगायतका क्षेत्रको अवलोकनका लागी पर्यटक आउने गरेका छन् ।

विदशी शिकारी शिकार खेल्नका लागि हेलिकप्टरमार्फत सोझै आरक्ष क्षेत्रमा पुग्ने गरे पनि सडकको पहुँच, होटल सुविधा तथा प्रचारप्रसारसँगै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक घुम्नका लागि  त्यहाँ पुग्न थालेका छन्। वैधानिक रूपमा नाउर र झारलको शिकार खेल्न पाइने आरक्ष क्षेत्र प्रवेशमा नेपाली र बाह्य पर्यटकले प्रवेश शुल्क तिर्नुपर्छ ।

ढोरपाटन सिकार आरक्ष कार्यालयका अनुसार आरक्षमा पुग्ने विदेशी पर्यटकको मात्रै तथ्याङ्क राख्दै आएकोमा विगत तिन वर्षदेखि आन्तरिक पर्यटकको पनि तथ्याङ्क राख्न थालिएको छ । यसवर्ष नेपाली नागरिक २३,४६७ जना सार्क नागरिक १२ जना र विदेशी नागरिक २१३ जना गरी कुल २३,६९२ जना पर्यटक ढोरपाटन घुम्न आएको आरक्षका कर्मचारी पदम रोकायाले जानकारी दिनुभयो । आव २०८०÷८१ मा पन्ध्र हजार स्वदेशी र विदेशी पर्यटक आरक्ष क्षेत्रमा आएका थिए अघिल्लो वर्षको तुलनामा आर्थिक बर्ष २०८१÷८२ मा करिब नौ हजार बढि पर्यटक ढोरपाटन भित्रिएका हुन ।

ढोरपाटनको प्रचार प्रसार भइरहेका कारण पर्यटक आवागमन वृद्धि भएको र यसलाई अझै व्यवस्थित गर्दे लैजाने ढोरपाटन नगरपालिका ९ का अध्यक्ष खिम बहादुर घर्तिको भनाई छ ।

ढोरपाटन उपत्यकामा दुई दर्जन होटल, होमस्टे सञ्चालनमा रहेका छन । दैनिक तिन सय बढि पर्यटक आउने र पछिल्लो समय यो क्रम निरन्तर हुँदै गएका कारण होटल तथा होमस्टे व्यवसाय समेत फस्टाउँदै गएको होटल व्यवसायी राम बहादुर घर्तीको भनाई छ ।

उपत्यका देखि करिब ४३०० मिटर बुकीपाटन सम्म पर्यटक पुग्न थालेपछी विभिन्न स्थानमा गोठ स्टे सञ्चालनमा ल्याइएको छ । पर्यटकको सहजताका निम्ती गोठस्टे स्थापना भएपछि उनिहरुलाई खान बस्न र घुम्नका निम्ती सहजता प्राप्त हुने गरेको स्थानीय व्यवसायी महेन्द्र घर्तीको भनाई छ ।

टीडीएच बि.एम.जेट.जर्मन सरकारको सहयोग र विवाईसी बागलुङको विकास साझेदारीमा निसिखोला गाउपालिका र ढोरपाटन नगरपालिकामा संचालित दिगो पर्यटन प्रवर्द्धन परियोजना अन्तर्गत ढोरपाटन नगरपालिका वडा नं. ७ मा स्थापित ढोरपाटन बोबाङ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेडको प्रारिम्भक साधारण सभा कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।

उक्त प्रारिम्भक साधारण सभा कार्यक्रममा ढोरपाटन नगरपालिका वडा नं. ७ बोबाङमा स्थापित ढोरपाटन बोबाङ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेडका अध्यक्ष श्री निरिता कुमाई भण्डारीको अध्यक्षता र ढोरपाटन नगरपालिका वडा नं. ७ का वडा अध्यक्ष श्री धनवहादुर अदैको प्रमुख अथिति र विवाईसी बागलुङका उद्यम विकास अधिकृत टेक वहादुर वि.के. को विशेष उपस्थितीमा उक्त कार्यक्रम संचालन भएको थियो । 

कार्यक्रममा विवाईसी बागलुङका सामाजिक परिचालन अधिकृत ओमप्रकास सिर्पाली, सहकारी संस्थाका  सदस्य तथा विभिन्न सरोकारवाला निकायको उपस्थिती रहेको थियो । कार्यक्रममा विशेष गरी सहकारी संस्था दर्ता भएपछि सहकारी संस्थाले गरेका गतिबिधि तथा उपलब्धीहरुको विषयमा संस्थागत प्रस्तुतीकरण संचालक समितिका अध्यक्ष श्री निरिता कुमाई भण्डारी गर्नुभएको थियो भने आर्थिक प्रतिवेदन प्रस्तुतीकरण कोषाध्यक्ष श्री अनिता अदैले गर्नुभएको थियो ।

सहकारी संस्थाको संस्थागत प्रतिवेदनमा उल्लेख भएबमोजिम हालसम्म सहकारी संस्थाले ३२ जना शेयर सदस्य निर्माण गरेको उक्त ३२ जनावाट प्रबेश शुल्क १६ हजार, शेयर रकम १६ हजार र मासिक बचत १७ हजार ४ सय गरी जम्मा ४९ हजार ४ सय जम्मा भएको, विवाईसी बागलुङसंगको समन्वय तथा सहजीकरणमा यस वडा नं. ७ को सेलिखोलामा रहेको सार्वजनिक जग्गा सहकारी संस्थाको नाममा लिएको, आलु चिप्स भवन निर्माणको लागि विवाईसी बागलुङसंग भवन माग गरिएको, आलु चिप्स संचालनको लागि निर्माण गरिने भवनको जग्गालाई जेसिबि मार्फत सम्याईनुका साथै उक्त भवन वनाउने जग्गाको लेआउट गरिएको र डिजाई भईरहेको सहकारी  संचालक समितिका अध्यक्षले गराउनु भयो ।

कार्यक्रमका प्रमुख अथितिले अदैले बोल्दै सहकारी संस्थालाई जिल्ला कै नमुना सहकारी बनाउने विशेष गरी आलुलाई बिबिधिकरण गरी आलुको चिप्स, आलुको मस्यौरा, आलुको सोया, आलुको रक्सी, आलुको भुजिया जस्ता वस्तु तथा आईटमहरु बनाउन सकिएमा यहाँको श्रोतहरुको सहि रुपमा सदुपयोग र यहाँका युवाहरुले यही रोजगार पाउने सम्भावना हुने, यहाँको पैसा यही रहने बताउनु भयो  ।

त्यस्तै गरी यस क्षेत्रमा अर्गानिक रुपमा उत्पादन भएको वस्तु तथा सेवालाई सहकारी मार्फत बजारीकरण गर्नुपर्ने र सहकारीको माध्यमबाट आर्थिक उर्पाजन गर्न सकिने विवाईसी बागलुङका सामाजिक परिचालन अधिकृत ओम सिर्पालीले जानकारी गराउनु भयो ।  कार्यक्रमको संचालन सहकारी संस्थाका सचिव तिर्सना अदैले गर्नुभएको थियो ।

ढोरपाटन उद्योग वाणिज्य संघले आफनो भवन निर्माणका निम्ती पचास लाख बढि रकममा जग्गा खरिद गरेको छ ।

यसै बर्ष संस्थाको भवन निर्माण गर्ने उद्देश्य सहित ढोरपाटन नगरपालिका २ बगरमा १० आना ३ दाम जग्गा पचास लाख ८१ हजार रुपैयाँमा खरिद गरिएको उद्योग वाणिज्य संघ ढोरपाटनका अध्यक्ष ढालेन्द्र छन्त्यालले बताउनु भयो ।

अध्यक्ष छन्त्यालले भन्नुभयो ‘संस्थामा रहेको कोष, क्यालेन्डर निर्माण र सदस्यता शुल्क लगायतको शिर्षक बाट पन्ध्र लाख रुपैयाँ र ४१ लाख रुपैयाँ कार्यसमितिबाट सङ्कलन गर्ने गरी आर्थिक व्यवस्थापन गरेर जग्गा खरिद गरेका छौँ ।’

खरिद गरिएको जग्गाको लालपूर्जा

अब चाँडै भवन निर्माण गर्ने गरी अगाडि बढिने बताइएको छ । उद्योग वाणिज्य संघको भवन निर्माणका निम्ती ढोरपाटन नगरपालिकाले चालु आर्थिक बर्षका लागी बिसलाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको हो । अन्य श्रोत जुटाएर तिन तला सम्मको भवन निर्माण गरिने अध्यक्ष छन्त्यालले बताउनु भयो । संस्थाले बुर्तिबाङ बजार नजिकै वगर भन्ने स्थानमा ढोरपाटन जाने सडक छेउमा जग्गा खरिद गरेको हो ।

संस्था स्थापना पश्चात भाडाको घरमा बस्दै आएको र बैठक, कार्यक्रम लगायतका गतिविधि गर्नलाई समस्या भएपछि आफ्नै भवन निर्माणमा जग्गा खरिदका निम्ती अध्यक्ष छन्त्याल लगायत पदाधिकारीको सक्रिय भूमिका रहेको हो ।